Thứ bảy, Ngày 01 Tháng 11 Năm 2014
  • CHÚC CÁC THẦY CÔ GIÁO MỘT NĂM HỌC MỚI VỚI NHIỀU THÀNH CÔNG!
Trang chủTìm kiếmSitemapLiên hệ
  Đang truy cập: 6  
 
9 4 6 1 7 9
 
 
Hoạt động chuyên môn

 KỸ THUẬT BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG MỞ

                      GV thực hiện: Đới Diễm Phương

                      Tổ: Ngữ văn

I.Lý do đổi mới đề kiểm tra đánh giá và ra đề kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo hướng mở:

  Trong quá trình đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục THPT nói riêng, mục tiêu, nội dung giáo dục đã được đổi mới, đáp ứng nhu cầu mới của nền kinh tế xã hội đang phát triển. Trong quá trình  đổi mới sự nghiệp giáo dục,việc đổi mới phương pháp dạy học được chú trọng và xem như một khâu đột phá quan trọng, là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng dạy học nói riêng và chất lượng giáo dục toàn diện nói chung. Đổi mới dạy học cần hình thức kiểm tra tương xứng với nó để tạo ra động lực thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học.Đổi mới kiểm tra đánh giá vì thế là một yêu cầu cần thiết phải tiến hành khi thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục cũng như đổi mới giáo dục. Để đáp ứng những mục tiêu mới của giáo dục, việc kiểm tra đánh giá cũng phải đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh nhằm phát triển trí thông minh, sáng tạo của học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt kiến thức, kỹ năng đã học vào những tình huống thực tế, làm bộc lộ những cảm xúc thái độ của học sinh trước những vấn đề được đặt ra trong cuộc sống phức tạp hiện nay. Kiểm tra đánh giá có vai trò ý nghĩa đối với cả học sinh và giáo viên vì qua kiểm tra đánh giá sẽ giúp cho giáo viên bộ môn, các nhà quản lý giáo dục và bản thân học sinh có những thông tin xác thực để có tác động kịp thời nhằm điều chỉnh và bổ sung phương pháp trong quá trình dạy và học.Có thể nói: Không kiểm tra đánh giá thì tất cả trở nên vô nghĩa.

   Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là 1 mắt xích quan trọng trong quá trình đào tạo. Kiểm tra đánh giá có hệ thống và thường xuyên sẽ cung cấp kịp thời những thông tin cần thiết giúp học sinh tự điều chỉnh hoạt động học, giúp giáo viên có thông tin phản hồi để điều chỉnh và hoàn thiện quá trình daỵ để từ đó nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường phổ thông.

  Việc kiểm tra đánh giá phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau đây:

               Đảm bảo tính khách quan, chính xác.

               Đảm bảo tính toàn diện.

               Đảm bảo tính hệ thống.

               Đảm bảo tính công khai và phát triển.

               Đảm bảo tính công bằng.

  Do yêu cầu của đặc trưng bộ môn nên kiểm tra đánh giá trong môn Ngữ văn nhằm mục đích đánh giá học sinh một cách toàn diện về hai năng lực đọc hiểu văn bản và tạo lập văn bản, tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và cảm xúc thẩm mỹ. Những năng lực này được cụ thể hóa trong chuẩn chương trình môn học với những yêu cầu cần đạt trên cả ba mặt: kiến thức, kỹ năng và thái độ.

  Trong đánh giá môn Ngữ văn cần lưu ý một số điểm:

  Thứ nhất: Việc đổi mới đán giá kết quả học tập môn Ngữ văn trước hết phải bám sát mục tiêu môn học và chuẩn kiến thưc kỹ năng cần đánh giá.

  Thứ hai: đổi mới đánh giá kết quả học tập môn ngữ văn của học sinh được căn cứ trên những đổi mới về nội dung chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn THPT. Cần đánh giá học sinh ở 3 cấp độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng. Trong đó chú trọng hình thành, phát triển và hoàn thiện cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết. Đặc biệt là qua 4 kỹ năng này hình thành năng lực cảm thụ, năng lực bộc lộ, biểu đạt tư tưởng, tình cảm bằng ngôn ngữ nói và viết bằng tiếng Việt cho học sinh. Bên cạnh đó còn chú trọng giảm kiến thức hàn lâm, tăng kiến thức, kỹ năng có ý nghĩa và có ích cho cuộc sống, dành thời gian cho những vấn đề có tính địa phương, có tính toàn cầu. Chú trọng phát triển các năng lực thiết yếu ở người học như năng lực tự học, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực tự khẳng định.

  Thứ ba: Mở rộng phạm vi  kiến thức kỹ năng được kiểm tra qua mỗi lần kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh trong đánh giá coi trọng sự đánh giá toàn diện về các mặt kiến thức, kỹ năng, thái độ dựa trên kết quả thực hành vận dụng 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết của học sinh.

       Thứ tư: Đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh luôn dựa trên quan điểm tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh với ý nghĩa học sinh tự giác, chủ động, linh hoạt, trong lĩnh hội và vận dụng kiến thức, kỹ năng. Mỗi 1 đề kiểm tra đều cố gắng tạo điều kiện cho tất cả các đối tượng học sinh được suy nghĩ tìm tòi, khám phá,…Việc đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh cần cố gắng thể hiện được tinh thần đổi mới phương pháp dạy học nhắm đánh giá và phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh khi tham gia vào quá trình học tập, khuyến khích học sinh biết cách tự đánh giá kết quả học tập của mình, của bạn thông qua những chỉ số đánh giá mà giáo viên cung cấp.

        Thứ năm: Cần đa dạng hoá các hình thức kiểm tra, kết hợp các dạng bài tự luận truyền thống với các dạng bài kiểm tra khác để tăng cường tính chính xác, khách quan trong đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn.

        Thứ sáu: Chú trọng tới tính phân hoá trong khi kiểm tra. Một đề kiểm tra phải góp phần phân loại được học sinh theo mục tiêu và mặt bằng chất lượng chung. Căn cứ trên yêu cầu cần đạt, đề kiểm tra phải đánh giá được năng lực và thành tích học tập thật sự của đa số học sinh. Đề kiểm tra phải giữ một tỉ lệ nhất định cho những câu hỏi dễ và câu hỏi khó, sao cho điểm số phải phản ánh trung thực nhất năng lực học tập của mỗi học sinh.

      Từ những yêu cầu cơ bản trên của việc ra đề kiểm tra cho bộ môn Ngữ văn, tôi nhận thức được rằng một trong những đổi mới cần thiết trong phương pháp học tập và kiểm tra đánh giá cho bộ môn này là ra đề kiểm tra môn Ngữ văn cần ra theo hướng mở, đặc biệt là những bài làm văn cho thể văn nghị luận xã hội trong thời lượng 45 phút. Đây cũng là xu thế ra đề cho bộ môn Ngữ văn của nhiều nước tiên tiến trên thế giới trong những năm gần đây. Ở đây tôi xin được mở rộng và nói một chút về khái niệm đề mở. Đề mở là dạng đề chỉ nêu ra yêu cầu về nội dung vấn đề cần nghị luận mà không yêu cầu bắt buộc về thao tác nghị luận cũng như phạm vi nội dung của vấn đề nghị luận. Vì thế, ở dạng đề này đồi hỏi người viết phải chủ động trong nhận thức nội dung đề cũng như những thao tác nghị luận sẽ sử dụng khi làm bài. Dạng đề mở cơ bản đáp ứng được những yêu cầu trong việc kiểm tra đánh giá môn học này, nói một cách khác là có thể hiện thực hoá những yêu cầu trong việc ra đề kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn hiện nay. Đề mở sẽ tạo cơ hội cho học sinh được bộc lộ một cách chủ động, linh hoạt, sáng tạo tất cả những hiểu biết của mình về một lĩnh vực nào dó trong đời sống xã hội cũng như thực hành những kĩ năng đã tiếp thu được trong quá trình học tập môn học này. Những đề Ngữ văn theo hướng mở sẽ góp phần tích cực hoá quá trình học tập của học sinh, học sinh sẽ phải tự giác và chủ động trong lĩnh hội và vận dung tri thức khi làm bài. Hơn thế nữa, học sinh còn có cơ hội suy nghĩ, tìm tòi và khám phá về cuộc sống muôn màu muôn vẻ đang tồn tại xung quanh các em để từ đó có thêm hiểu biết về cuộc sống và chủ động trong cuộc sống của mình.Những đề văn theo hướng mở còn tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội bày tỏ quan điểm của mình trước cuộc sống- đó là cơ hội chủ động trước cuộc sống- là một tinh thần và cũng là một kỹ năng cần có trong cuộc sống hiện đại hiện nay.Hơn thế nữa đề mở cũng sẽ là dạng đề có khả năng phân hoá đựoc học sinh, phản ánh được trình độ nhận thức cuộc sông, nhận thức văn chương của mỗi học sinh, phản ánh được đúng năng lực và thành tích học tập của đa số học sinh.Từ đó hình thành và hoàn thiện cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết và hình thành được năng lực cảm thụ, năng lực bộc lộ, biểu đạt tư tưởng tình cảm bằng ngôn ngữ viết bằng tiếng Việt của học sinh.

II. Qui trình biên soạn đề kiểm tra theo hướng mở:

       Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một hoạt động rất quan trọng trong quá trình giáo dục. Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập và xử lí thônng tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của học sinh nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên, các giải pháp của các cấp quản lí giáo dục và cho bản thân học sinh, để học sinh học tập đạt kết quả tốt hơn.

      Đánh giá kết quả học tập của học sinh cần sử dụng phối hợp nhiều công cụ và hình thức khác nhau. Đề kiểm tra là một trong những công cụ được dùng khá phổ biến để đánh giá kết quả học tập của học sinh.

      Để biên soạn đề kiểm tra theo hướng mở ta cũng cần thực hiện theo qui trình ra đề kiểm tra nhưng có lẽ sự khác nhau giữa qui trình ra đề thông thường và qui trình ra đề mở là ở khâu biên soạn câu hỏi theo ma trận và xây dựng thang điểm và đáp án đều theo hướng mở. Vì thế người giáo viên sẽ phải học hỏi, nâng cao kỹ năng ra đề ở những phần quan trọng này. Tuy nhiên nó vẫn phải tuân theo những bước cơ bản sau:

Bước 1: Xác định mục đích của đề kiểm tra:

Đề kiểm tra là một công cụ dùng để đánh giá kết quả học tập của học sinh sau khi học xong một chủ đề , một chương, một học kỳ, một lớp hay một cấp học nên người biên soạn đề kiểm tra cần căn cứ vào yêu cầu của việc kiểm tra, căn cứ chuẩn kiến thức kĩ năng của chương trình và thực tế học tập của học sinh để xây dựng mục đích của đề kiểm tra cho phù hợp.

Bước 2: Xác định hình thức đề kiểm tra:

Đề kiểm tra có các hình thức sau:

-          Đề kiểm tra tự luận.

-          Đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan.

-          Đề kiểm tra kết hợp cả hai hình thức trên.

Để có dạng đề mở với môn Ngữ văn, ở đây, chúng ta sẽ chọn hình thức đề kiểm tra tự luận.

Đề mở là dạng đề tạo cơ hội cho học sinh được chủ động thể hiện những hiểu biết và kỹ năng của mình trên cơ sở có những định hướng nhất định của thầy cô về kiến thức cũng như kỹ năng.

Bước 3: Thiết lập ma trận đề kiểm tra:

Bước 4: Biên soạn câu hỏi theo ma trận:

Việc biên soạn câu hỏi theo ma trận cần đảm bảo nguyên tắc :mỗi câu hỏi chỉ kiểm tra một chuẩn hoặc một vấn đề; số lượng câu hỏi và tổng số câu hỏi do ma trận đề qui định.

Để các câu hỏi tự luận biên soạn đạt chất lượng tốt, cần biên soạn các câu hỏi thoả mãn các yêu cầu sau:

-          Câu hỏi phải đánh giá nội dung quan trọng của chương trình.

-          Câu hỏi phải phù hợp với các tiêu chí ra đề kiểm tra về mặt trình bày và số điểm tương ứng.

-          Câu hỏi yêu cầu học sinh phải vận dụng kiến thức vào các tình huống mới.

-          Câu hỏi thể hiện rõ nội dung và cấp độ tư duy cần đo.

-          Câu hỏi phù hợp với trình độ và nhận thức của học sinh.

-          Ngôn ngữ sử dụng trong câu hỏi phải truyền tải được hết những yêu cầu của cán bộ ra đề đến học sinh.

-          Yêu cầu học sinh phải am hiểu nhiều hơn là ghi nhớ những khái niệm thông tin.

Bước 5: Xây dựng đáp án và thang điểm:Cần đảm bảo các yêu cầu sau:

-          Nội dung: khoa học và chính xác;

-          Cách trình bày :cụ thể, chi tiết những ngắn gọn, dễ hiểu.

-          Phù hợp với ma trận đề kiểm tra.

Bước 6: Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra

-          Phát hiện những sai sót trong từng câu hỏi, đáp án và thang điểm về nội dung cũng như  cách trình bày.

-          Đối chiếu câu hỏi với ma trận để kiểm tra về sự phù hợp giữa chúng.

-          Đối chiếu nội dung câu hỏi với chuẩn kiến thức kĩ năng, với nội dung chương trình và trình độ của học sinh.

III. Xây dựng một số đề kiểm tra 45 phút môn Ngữ văn theo hướng mở:

  Vì ở chương trình giáo dục THPT, ở cả ba khối lớp, bài kiểm tra làm văn trong 45 phút đều yêu cầu dạng văn nghị luận xã hội. Vì thế mà ở đậy tôi xin được đưa ra một số ví dụ về đề kiểm tra Ngữ văn theo hướng mở là các đề bài cho dạng văn nghị luận xã hội.

1.Đề số 1:  Hãy tưởng tượng nếu bạn là dòng sông bị ô nhiễm, bạn sẽ nói điều gì?

- Bước 1: Mục đích của đề kiểm tra này là:

 + Về nội dung: Kiểm tra được những hiểu biết của học sinh về vấn đề môi trường, đặc biệt là môi trường nước hiện nay ở nước ta. Đây là một vấn đề có tính thời sự, tính thiết thực đối với đời sống của chính các em.

 + Về thái độ: Nhận ra quan điểm và thái độ của học sinh đối với môi trường, đặc biệt là môi trường nước.Từ đó hình thành ở các em kỹ năng sống và ứng xử với môi trường một cách có văn hoá.

 + Về kỹ năng: Đề này còn tạo cơ hội cho học sinh phát huy trí tưởng tượng của mình để có thể làm nên những áng văn chương sáng tạo về một vấn đề xã hội rất gần gũi với các em..

- Bước 2: Hình thức đề kiểm tra: Đề kiểm tra tự luận.

- Bước 3: Thiết lập ma trận đề kiểm tra:

 

Mức độ- Chủ đề

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

Cộng

Chủ đề: Môi trường

Nhận ra vấn đề về môi trường nước hiện nay.

Biết được những vấn đề cơ bản tồn tại  trong vấn đề về môi trưòng nước hiện nay

Vận dụng những hiểu biết của mình về môi trường và kỹ năng làm văn NLXH để hoàn thành một bài văn về môi trường nước hiện nay.

Vận dụng hiểu biết của bản thân về thao tác tưởng tượng để có một bài văn NLXH sáng tạo và giàu chất văn chương.

 

Tổng số câu: 1

Tổng số điểm: 10

Tỉ lệ:

 

 

20% =2

 

 

40% = 4

 

 

40% = 4

 

 

100%=10

 

- Bước 4: Biên soạn câu hỏi theo ma trận:

Vì dung lượng kiểm tra trong 45 phút nên sẽ chỉ phù hợp với một vấn đề- vì thế sẽ biên soạn một câu hỏi cho đề.

Vì biên soạn đề theo hướng mở nên giáo viên cần đầu tư cho câu hỏi, sao cho câu hỏi vừa đáp ứng được những yêu cầu đặt ra cho câu hỏi tự luận nhưng vẫn phải đảm bảo tính mở của đề.

- Bước 5: Xây dựng đáp án và biểu điểm chấm: do đây là dạng đề mở nên cần có đáp án mở tương ứng:

Cụ thể: Học sinh có thể bố cục theo nhiều cách khác nhau nhưng cơ bản đáp ứng được một số nội dung sau:

              Y1: Hiện thực về môi trường nước hiện nay: Bị ô nhiễm( 2đ).

              Y2: Nguyên nhân của thực trạng môi trường nước đó: Do ý thức của con người.( 2đ)

               Y3:  Những hậu quả do ô nhiễm môi trường nước đem đến cho con người.( Hậu quả về các mặt cơ bản: Sức khoẻ, mỹ quan, đời sống sinh hoạt, đời sống văn hoá,...)( 2đ)

               Y4: Các giải pháp để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường nước hiện nay.( Giải pháp từ chính quyền, từ thái độ của con người,...) ( 2đ)

               Y5: Ý kiến của bản thân học sinh.( 2đ)

               Trên đây chỉ là những gợi ý mang tính định hướng, vì thế, giáo viên cần linh hoạt trong sử dụng biểu điểm, cần trân trọng những sáng tạo của học sinh trong làm bài, đặc biệt là những ý kiến táo bạo, mới mẻ, thiết thực.

- Bước 6: Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra:

+ Về nội dung.

+ Về hình thức trình bày.

+ Đối chiếu với ma trận đề.

+  Đối chiếu với chuẩn kiến thức kỹ năng và yêu cầu của bài viết theo phân phối chương trình.

2. Đề số 2: Em có suy nghĩ như thế nào về thiện và ác trong cuộc sống của chúng ta?

- Bước 1: Mục đích của đề :

 + Kiến thức: Kiểm tra được những hiểu biết và quan điểm của học sinh về cái thiện và cái ác trong cuộc sống. Đây là một vấn đề gần gũi và thiết thực với cuộc sống của các em.

 + Kỹ năng: Biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội theo hướng mở.

 + Thái độ: Hình thành cho học sinh thái độ sống lành mạnh, hướng về điều thiện, lánh xa điều ác.

-          Bước 2: Hình thức đề kiểm tra: Đề tự luận.

-          Bước 3: Thiết lập ma trận đề kiểm tra:

Mức độ- Chủ đề

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dung

Cộng

Chủ đề: Thiện và Ác.

Hiểu được vấn đề cần bàn luận là cái thiện và cái ác trong đời sống con người.

Hiểu được nhữngvấn đề cơ bản của thiện và ác, đó là : Khái niệm, mối quan hệ, ảnh hưởng,...

Vận dụng những hiểu biết của bản thân về thiện và ác cũng như kĩ năng làm một bài văn nghị luận xã hội để hoàn thành một bài viết về thiện và ác.

 

Tổng số câu: 1

Tổng số điểm: 10

Tỉ lệ:

 

 

20%=2

 

 

40%=4

 

 

40%=4

 

 

100%=10

- Bước 4 :Biên soạn câu hỏi theo ma trận:

 Vì dung lượng đề kiểm tra 45 phút nên chỉ thích hợp với 1 câu hỏi – 1 vấn đề xã hội vì thế tôi xin biên soạn 1 câu hỏi cho đề.

  Vì biên soạn đề bài theo hướng mở vì thế người giáo viên cần biên soạn câu hỏi sao cho vừa đáp ứng được với những yêu cầu đặt ra cho câu hỏi tự luận nhưng lại phải vừa đảm bảo tính mở cho đề bài. Đây chính là khâu then chốt trong kỹ thuật biên soạn đề kiểm tra môn Ngữ văn theo hướng mở.

- Bước 5: Xây dựng đáp án và biểu điểm: Vì đề bài là dạng đề mở nên khi xây dựng đáp án và biểu điểm cũng cần có đáp án mở tương ứng.

Cụ thể: Học sinh có thể bố cục theo nhiều cách khác nhau nhưng cơ bản đáp ứng được những nội dung sau:

  Y1: Nêu khái niệm về thiện và ác.

  Y2: Nêu được mối quan hệ giữa thiện và ác, từ đó mà bàn luận về mối quan hệ này thông qua các chứng cứ từ thực tế đời sống hoặc từ tác phẩm văn học đã được học hoặc được đọc.

  Y3: Nêu được những ảnh hưởng của cái thiện và cái ác trong đời sống con người.

  Y4: Nêu được quan điểm của bản thân về cái thiện và cái ác, từ đó có những bài học trong ứng xử với mọi người xung quanh trên cơ sở những quan điểm đã đưa ra.

-Bước 6: Xem xét lại vệc biên soạn đề kiểm tra:

 + Về nội dung.

 + Về hình thức trình bày.

 + Đối chiếu với ma trận đề.

 + Đối chiếu với chuẩn kiến thức kỹ năng và yêu cầu của bài viết theo phân phối chương trình.

IV. Những đề xuất cho việc đổi mới ra đề kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo hướng mở:

-          Gv cần thay đổi tư duy khi ra đề.

-          Có tìm tòi phát hiện những vấn đề mới trong chương trình và trong hiện thực đời sống để có thể dựa vào những phát hiện đó có những đề văn sáng tạo theo hướng mở.

-          Tự học hỏi để nâng cao kỹ năng ra đề của bản thân.

-          Trao đổi, thảo luận trong tổ nhóm chuyên môn về việc ra đề theo hướng mở.

Từ đó, xây dựng thư viện đề kiểm tra của tổ nhóm chuyên môn.

Ngày 21/02/2012
Đới Diễm Phương  
[ In trang ][ Xem & in ][ Gửi mail ][ Đầu trang ][ Trở lại ]
 
Ý kiến của bạn
Họ và tên *
Điện thoại Email :
Địa chỉ *
Nội dung *

 PM TÁC NGHIỆP
TRANG TIN ĐIỆN TỬ TRƯỜNG THPT CHÍ LINH
Trưởng ban biên tập: Nguyễn Ánh Dương - Hiệu trưởng
Địa chỉ: Nguyễn Trãi 1 Phường Sao Đỏ Thị xã Chí Linh Hải Dương
Website: thptchilinh.edu.vn - Email: info@thptchilinh.edu.vn